Anasayfa / Haber & Güncel / Federal Devlete Adım Adım -1

Federal Devlete Adım Adım -1

            Devlet nedir soruna yüzyıllar boyunca birçok düşünür, siyaset felsefecileri ve politika adamları eni boyu bir açıklama getirmeye çalışmışlardır. Bu kapsamda birçok görüş ve düşünce ortaya atılmıştır. Halbuki devlet modelleri irdelenmiş ve en ideal devlet modelinin işleyiş bakımından uygunluğu tespit edilmeye çalışılıp tatbik edilmek istenmiştir. Tezimizin konusunu oluşturan “Federal Devlet” modeli de bu bağlamda irdelenmiştir.

            Federal devlet birden fazla devletin ortak bir çatı anaya ile hukuken var oldukları birleşmiş bir devlet yapılanmasıdır. Federe olarak nitelendirilen federal yapının içerisindeki bir devletin: Federal anayasasının kendilerine tanıdığı yetkileri kullanabildiği ve görevlerini yerine getirdiği devlet modelidir.

            Federe devletlerinde kendilerine ait anayasaları ve kanunları olabilir. Kendi iç işleyişlerinde bir devlet gibi hareket ettikleri görülüyor olsa da bu kanun ve anayasayı kapsayan federal devletinde bir anayasası vardır. Bu bağlamda çift iktidar şeklinde bir yapının olduğu su götürmez bir gerçektir. Bu bağlamda federe devletlerin bu sahip oldukları yerel anayasalarının verdikleri yetkilere göre kurulmuş olan erklerden bahsetmek mümkündür.

            Federe devletler federal anayasadan aldıkları yetki ile sınırlı olarak yasama, yürütme ve yargı erklerinden birine veya tümüne sahip olmaları mümkündür. Bir başka ifadeyle bir yerel meclisleri, yerel mahkemeleri ve kanunları olabilir. Bununla birlikte federal devletin yapısı gereği federal devletinde içerisinde bulunan federe devletlerin tümünü kapsayan erklere sahiptirler. Federal devletin federe devletlerin tümünün üzerinde etkisi olan yasama, yürütme ve yargı erklerine sahiptir.

            Federal devleti aslında her biri birbirinden bağımsız apartmanlardan oluşan bir site örneği ile açıklamak pek mümkündür. Site yönetimi genel manada federal bir devlete misal verilebilecek ise birbirinden bağımsız olan apartmanlar birer federe devlet olarak nitelendirilebilir. Bilindiği üzere her bir apartmanda kat maliklerinin yapacakları toplantı ve karar alabilme, aidat toplayabilme gibi faaliyetler mümkün olabileceği gibi site yönetimi de her biri birbirinden bağımsız fakat site içerisinde bulunan bu apartmanlar hakkında karar alabilir ve o apartman temsilcileri ile toplantılar düzenleyebilir. Komşu bir başka site tarafından yapılacak istek ve müdahil hareketler ise tüm bir siteyi bağlayacaktır. Site içerisindeki bir apartmanda gerçekleşmiş bir sorun kat malikleri tarafından site yönetiminin belirlediği kararlar ile sınırlandırılmak suretiyle çözüme kavuşturulacak olup aksi takdirde site yönetimi tarafından kesin bir şekilde çözüm ile noktalandırılacaktır. Federe devletler ile federal devlet arasındaki ilişki bu örnek kapsamında açıklığa kavuşmaktadır.

            Yönetimsel olarak federalizm anlaşıldığı üzere yersel bir yapıyı temsil etmektedir. Çünkü federal devletin kapsayıcı özelliğine karşılık federal devleti oluşturan her bir federe devletinde kendilerine ait erkleri ve yapılanmaları mevcut olmakla bu yapıların üzerinde federal devletin erklerine tabii oldukları bilinmelidir. Bu bilgilerin ışığında her bir federe devletin kendi yersel yönetimine sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu yönetim yerel yönetim olup merkeziyetçi bir yapı olmadığı görülmektedir. Federe devletlerde bu yapı mevcutken üniter devlet yapılanmasında merkeziyetçi bir yapı ve adem-i merkeziyetçilik mevcuttur.

            Federal devletteki yapıya baktığımızda karşımıza çıkan bir çok iktidardan bahsetmek mümkündür. Bu iktidarların sayıca çokluğu bir bağlamda çoğulculuk esasıyla bağdaştırılabilir. Düşünce çeşitliliğinin mümkün olacağı bu ortamda insan haklarının etkin bir şekilde yerine getirildiğinden rahatlıkla bahis açılabilecektir.

Yazar: Mertcan BAYRAKTAR

Mertcan BAYRAKTAR

Ayrıca bknz.

Federal Devlete Adım Adım -2

Federasyon olarak nitelendirilen devlet modeli diğer devlet modellerine nazaran çoğulcu, insan haklarının daha etkin olduğu …