Anasayfa / Haber & Güncel / Federal Devlete Adım Adım -2

Federal Devlete Adım Adım -2

Federasyon olarak nitelendirilen devlet modeli diğer devlet modellerine nazaran çoğulcu, insan haklarının daha etkin olduğu ve yasama, yürütme, yargı erklerindeki sert ayrılığın sağlanabildiği bir devlet modelidir. İşbu devlet modelinin işleyişine verilen ad “Federalizm” olarak tanımlanmaktadır. “Kökeni bakımından ‘federal’ sözcüğü anlaşma, sözleşme anlamlarına gelen Latince ‘Feodus’ kelimesinden gelmektedir. En yalın ve geniş anlamıyla, “foedus” olarak ele alındığında; federalizm, çeşitli grupların işbirliği yapmak üzere birlik oluşturmalarını ifade eder.”[1]

Federalizm diğer devlet modellerinden farklı olarak federal devleti oluşturan her bir devletin aslında bir üniter devlet gibi işleyişini sürdürdüğü ancak federal devlet ile aralarındaki sözleşme yani federal devletin anayasası münasebetiyle federal devletin kurallarına da riayet ettiği gerçeği ortaya koyulduğunda federalizm başlı başına bir devlet modeli olduğu ortaya konmaktadır.

Federalizm devlet modelinin belirli özellikleri olmamakla birlikte farklılıklar ortaya çıktığı görülecektir. Federatif yapılar kadar çeşitli federalizmden bahsetmek doğru olacaktır. Fakat federal modeli oluşturan belirli kıstaslar ile modelin azami olarak bulundurması gerekli kısımlarını ortaya koymaktadır. Bu kapsamda Livingston, federal devleti, “birden çok farklılaşmış grubu, onu oluşturan öğelerin kimlik ve özelliklerini geniş ölçüde koruyacak şekilde, yeni bir siyasal birim yaratarak, tek bir devlet çatısı altında birleştiren siyasal ve anayasal örgütlenme biçimi”[2] olarak tanımlamaktadır.

Federe yapılar her ne kadar kendileri devlet yapılanmalarını ve özelliklerini kaybetmemiş olsalar dahi federal yapı ile bütünleşik hareket etmeyi taahhüt ettiklerinden mütevellit federe devlet olarak nitelendirilmeleri yerine üyeler veya federeler olarak anılacaktırlar. Çünkü devlet modeli olarak tezimizde takdim ettiğimiz federalizm modelidir ki federal yapı ile federelerin bir arada oldukları sistem ancak devlet olarak nitelendirilebilineceği su götürmez.

[1] Amerikan toplumunda 1623 yılında gerçekleşen Mayflower Sözleşmesi, bir toplumun, onu oluşturan

üyelerin anlaşması ile kurulmasının, elimize ulaşan ilk örneklerinden biridir. Donald S. Lutz, The Origins Of American Constitutionalism, Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1998, s.31’den aktaran Uygun, s. 11, 117.

[2] Livingston, Federalism and Constitutional Change s. 9, vd‘dan aktaran Uygun, s. 53.

Yazar: Mertcan BAYRAKTAR

Mertcan BAYRAKTAR