Anasayfa / Kaynak / HMK: Cevap Dilekçesi ve Tarafların İkinci Dilekçeleri

HMK: Cevap Dilekçesi ve Tarafların İkinci Dilekçeleri

6100 sayılı yasa, Üçüncü Kısım Birinci Bölümü’nde yazılı yargılama usulünde davanın açılmasını düzenlemesinin ardından, ikinci bölümde de cevap dilekçesine, üçüncü bölümünde ise tarafların ikinci dilekçelerine ayrı bir yer ayırmıştır. Tarafların ikinci cevap dilekçelerini de vermelerinin ardından dilekçelerin teatisi aşaması tamamlanmış olur. Bu adımla birlikte artık ön inceleme aşamasına geçilmiş olunur.

İKİNCİ BÖLÜM – Cevap Dilekçesi
Cevap dilekçesinin verilmesi
Madde 126- (1) Davalı, cevap dilekçesini, davanın açılmış olduğu mahkemeye verir.
(2) Cevap dilekçesine davacı sayısı kadar örnek eklenir.
(3) Cevap dilekçesi, havale edildiği tarihte verilmiş sayılır.
(4) Cevap dilekçesinin örneği mahkeme tarafından davacıya tebliğ edilir.

Madde, cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesini net biçimde düzenlemektedir. Cevap dilekçesinin verilmesinde harç yatırılması söz konusu olmadığından havale tarihi esas alınacaktır. Mahkeme, cevap dilekçesini davacıya tebliğ edecektir.

Cevap dilekçesi verme süresi
Madde 127- (1) Cevap dilekçesi verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak, durum ve koşullara göre cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor yahut imkansız olduğu durumlarda, yine bu süre zarfında mahkemeye başvuran davalıya, bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek bir süre verilebilir. Ek cevap süresi talebi hakkında verilen karar taraflara derhal bildirilir.

Cevap dilekçesinin verilmesi için dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftalık süre belirleyen kanun koyucu, bu süre içerisinde cevap dilekçesi hazırlamanın çok zor yahut imkansız olduğu durumlarda davalıya, sürenin uzatılmasını talep etme hakkı tanımıştır. Ancak bunun için de yine cevap süresi içinde mahkemeye başvurulması gerekmektedir. Süre geçtikten sonra 128. madde uygulama alanı bulacaktır. Mahkeme, ek cevap süresi talebine ilişkin kararını derhal taraflara bildirir.

Süresinde cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu
Madde 128- (1) Süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını reddetmiş sayılır.

Öğretide genel kabul gören ve HUMK döneminde tam anlamıyla yasada bulunmayan hüküm, HUMK’ta ayrı bir madde numarası verilerek düzenlenmiştir. Bu noktada belirtmek gerekir ki, cevap dilekçesi vermemiş yahut ilgili maddeler uyarınca vermemiş sayılan davalının delil sunma hakkı sona ermeyecektir. Zira, ilk itiraz ve def’i türündeki savunmaları düşse de; davalı, delil sunma hakkını kaybetmemiştir.

Cevap dilekçesinin içeriği
Madde 129- (1) 
Cevap dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:
a) Mahkemenin adı.
b) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri; davalı yurt dışında ise açılan dava ile ilgili işlemlere esas olmak üzere yurt içinde göstereceği bir adres.
c) Davalının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
ç) Varsa, tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
d) Davalının savunmasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
e) Savunmanın dayanağı olarak ileri sürülen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
f) Dayanılan hukuki sebepler.
g) Açık bir şekilde talep sonucu.
ğ) Davalının veya varsa kanuni temsilcisinin yahut vekilinin imzası.
h) 121’inci madde hükmü cevap dilekçesi hakkında da uygulanır.

Cevap dilekçesinin içeriğine ilişkin hüküm, dava dilekçesinin içeriğini düzenleyen 119. madda hükmüne paralel olarak düzenlenmiştir.




Cevap dilekçesinde eksiklik bulunması
Madde 130- (1) 129’uncu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentlerinin cevap dilekçesinde eksik olması halinde, bunun giderilmesi için hakim tarafından bir haftalık bir süre verilir; eksikliğin bu süre zarfında da giderilmemesi halinde cevap dilekçesi verilmemiş sayılır.

130. madde, cevap dilekçesinin içeriğindeki tüm eksiklerin değil, bazı bentlerde eksikliklerin bulunması halini düzenleyerek, davalıya süre verileceğini; bu süre içinde eksikliklerin tamamlanmaması halinde de cevap dilekçesinin verilmemiş sayılacağını düzenlemiştir.

Cevap dilekçesi verilmemesinin sonucu
Madde 131- (1) Cevap dilekçesinin verilmesinden sonra, cevap süresi dolmamış olsa bile ilk itirazlar ileri sürülemez.

HUMK döneminde bulunmayan hüküm, HMK ile hukukumuza ilk kez girmiştir. Madde gerekçesinde, davalının, cevap dilekçesi vermekle artık usuli itirazlarını bildirdiğini ve esasa girildiğini kabul ettiği ifade edilmektedir. Bundan sonra davalı, artık ilk itirazlarını ileri süremeyecektir. Ancak yukarıda da belirtildiği üzere, bu durum, davalının delil sunma hakkını ortadan kaldırmamaktadır.

Karşı dava açılabilmesinin şartları
Madde 132- (1) Karşı dava açılabilmesi için;
a) Asıl davanın açılmış ve halen görülmekte olması,
b) Karşı davada ileri sürülecek olan talep ile asıl davada ileri sürülen talep arasında takas ve mahsup ilişkisinin bulunması yahut bu davalar arasında bağlantının mevcut olması, şarttır.

(2) Bildirilen bu şartlar gerçekleşmeden karşı dava açılacak olursa, mahkeme, talep üzerine yahut re’sen, karşı davanın, asıl davadan ayrılmasına; gerekiyorsa dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir.

(3) Karşı davaya karşı, dava açılamaz.

Karşı davanın açılması ve süresi
Madde 133- (1) Karşı dava, cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçe verilmek suretiyle açılır.

(2) Süresinden sonra karşı dava açılması halinde, mahkeme davaların ayrılmasına karar verir.

Yasa, 132. ve 133. maddeleri ile karşı dava açılabilmesinin şartları ve süresini düzenlemektedir. Buna göre karşı dava, açılmış ve derdest bulunan bir davaya karşı, ileri sürülecek olan talep ile asıl davada ileri sürülen talep arasında takas ve mahsup ilişkisinin bulunması veya davalar arasında bağlantının olması gerekmektedir. Ayrıca m.133/1 hükmü uyarınca karşı dava, cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi olan iki haftalık süre içinde mahkemeye verilecek dielkçeyle açılacaktır. Bu şartlar gerçekleşmeden karşı dava açılması durumunda mahkeme, re’sen veya talep üzerine davaları ayıracaktır. Karşı davaya karşı yeni bir dava açılamayacaktır (m. 132/3).

Asıl davanın sona ermesi
Madde 134- (1) Asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi, karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel oluşturmaz.

Asıl dava ile karşı davanın, birlikte görülmelerine rağmen birbirinden bağımsız olduklarına vurgu yapılarak, asıl davanın sona ermesi halinde de karşı davaya devam edileceği hususu ifade edilmiştir.

Uygulanacak hükümler
Madde 135- (1) Bu kanunun dava ile ilgili hükümleri, aksine özel düzenleme bulunmayan hallerde, karşı dava hakkında da uygulanır.

Karşı davanın, asıl davadan bağımsız olduğu ilkesinin doğal bir sonucu olarak, HMK içerisinde davaya ilişkin hükümlerin karşı davaya da uygulanacağı belirtilmiştir. Örneğin, karşı davada da harç ve gider avansı alınacak, dava şartları araştırılacaktır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçesi
Tarafların ikinci dilekçeleri
Madde 136- (1) Davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi; davalı da davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir.

(2) Davacının cevaba cevap, davalının da ikinci cevap dilekçesi hakkında, dava ve cevap dilekçelerine ilişkin hükümler niteliğine aykırı düşmediği sürece kıyasen uygulanır.

HMK, üçüncü bölüm olarak düzenlediği 136. madde ile taraflara, ikinci birer dilekçe verme hakkı tanımıştır. Davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde cevaba cevap dilekçesi verebilir. Aynı şekilde davalı da, davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir. İkinci fıkra uyarınca dava ve cevap dilekçelelerine ilişkin hükümler, niteliğine aykırı düşmediği sürece ikinci dilekçeler hakkında da uygulanacaktır.

Tarafların ikinci dilekçelerini vermeleriyle birlikte artık dilekçelerin teatisi aşaması tamamlanmış olmakta ve yargılamada ön inceleme aşamasına geçilmiş olmaktadır.




Yazar: Av. Aydoğan TAN

Av. Aydoğan TAN
Hukuk Sokağı kurucusu, editörü. Avukat, arabulucu, hukukçu bilirkişi.

Ayrıca bknz.

Yeni HMK Tarifeleri Bugün Yürürlükte

28.09.2014 tarih ve 29133 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan tebliğler ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu ücret tarifeleri …