Anasayfa / Kaynak / Sigorta Tahkim Komisyonu

Sigorta Tahkim Komisyonu

14.06.2007 tarih ve 26552 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi ile Sigorta Tahkim Komisyonu kurulmuş ve de 17.08.2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlük kazanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikle komisyona ilişkin usul ve esaslar ile birlikte çerçeve oluşturulmuştur. 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu ile kurulmuş olan Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta ettiren veya sigortadan menfaat sağlayan kişiler ile  komisyonun web sitesinden de görüleceği üzere halihazırda 54 üye sigorta kuruluşu arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkları, bağımsız sigorta hakemleri aracılığı ile adil, tarafsız, ekonomik ve hızlı bir şekilde çözmeyi amaçlayarak Hazine Müsteşarlığı ve Sigorta Genel Müdürlüğü yetkililerince oluşturulan hukuki zemin ile hayatımıza girmiştir.

Komisyonda  bir müsteşarlık temsilcisi,bir tüketici derneği temsilcisi ve bir akademisyen hukukçu yer almaktadır. Merkezi İstanbul’da olan komisyon, belirlenen nitelikleri  taşıyanlardan oluşmak koşuluyla, kendi içinden bir başkan seçer. Komisyon başkan ve üyeleri  2 yıl için seçilir ve de komisyonca alınacak kararlarda üye tam sayısının salt çoğunluğu gözetilir.

Komisyon faaliyetleri çerçevesinde 2014 yılı raporlarına göre, Komisyona 2014 yılında, bir önceki yıla göre % 147,39 oranında bir artışla 10.692 başvuru yapılmıştır. 2013 yılında da başvuruların 2012 yılına göre % 83,68 oranında artış gösterdiği dikkate alındığında, kamuoyu nezdindeki bilinirliğin yıldan yıla giderek arttığı ve tahkim sisteminin sigorta uyuşmazlıklarının çözümü bakımından önemli bir çözüm yöntemi olarak kabul görmeye başladığı söylenebilecektir. Rapor dönemi içerisinde sigorta hakemlerince karara bağlanan uyuşmazlık sayısı da 2013 yılına göre % 77,88’lik bir artışla 4.913’ye ulaşmış olup, başvuruların ortalama karara bağlanma süresi 63 gün olarak gerçekleşmiştir.

Kuruluşunu  ve organizasyonunu kısaca  incelediğimiz Tahkim Komisyonunun amacına baktığımızda, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan tüm uyuşmazlıkların kısa sürede ve daha düşük maliyetle çözülmesini sağlamak suretiyle mahkemelerin iş yükünü azaltmak, tahkim sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak, ilgili birimlere sunacağı faaliyet raporlarıyla sektörün işleyişinde olabilecek eksikliklere dikkat çekmek suretiyle yeni düzenlemelere katkı vermek ve nihayetinde sigorta sektörüne duyulan güveni pekiştirmek gayesindedir. Bu çerçevede de başta Sigortacılık Kanunu’nun 30.maddesi ile yüklendiği görevler ile birlikte ilgili hükümlerce kendisine verilen görevleri yerine getirir.

Komisyona başvurunun nasıl olacağını incelediğimizde, öncelikle aleyhine başvurulacak kuruluşun halihazırdaki 54 üye kuruluştan biri olması ve de tahkim yoluna gitmeden evvel itirazın sigorta şirketine yazılı olarak yöneltilmesi gerekmektedir. Sigorta tahkim sistemine üye olan kuruluşlarla uyuşmazlığa düşen sigorta ettiren,sigortalı veya sigorta lehtarı kişiler uyuşmazlık konusu sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile tahkim usulünden faydalanabilir. Bu kapsamda sigorta şirketinden olumsuz yanıt alınması yahut 15 gün içinde yazılı olarak yanıt alınamaması halinde posta, telefon ya da internet aracılığı ile tahkime müracaat yolu açılmış olacaktır. Bununla birlikte; mahkemeye, HMK çerçevesinde tahkime veya TKHK uyarınca Tüketici Sorunları Hakem Heyetine  intikal eden uyuşmazlıklar hakkında başvuruda bulunulamayacaktır. Komisyona başvuruda uyuşmazlık tutarı 5000 TL’ye kadar olan başvurular için 30 TL, 5001 TL ile 15000 TL arasındaki başvurular için 90 TL, son olarak da 15001 TL ve üzeri uyuşmazlıklar için 225 TL talep edilmektedir.

Başvurular, başvuru sırasında istenecek belgeler tamamlanmak suretiyle bireysel olarak yapılabileceği gibi baroya kayıtlı bir avukat da sigortalı adına komisyona başvuruda bulunabilmektedir.

Komisyona ulaşan başvurular öncelikle Hayat branşı veyahut Hayat Dışı branşlarından birinde görev yapan raportörler tarafından, başvurunun gerekli şartları taşıyıp taşımadığı incelenir ve 15 gün içinde verilecek karar ile başvurunun sigorta hakemleri tarafından esastan ele alınıp alınamayacağına yönelik tespitte bulunulur. Başvurunun gerekli şartları taşıması halinde sigorta hakemlerince esasa yönelik incelemelere geçilir.

Bu safhada ise Tahkim Komisyonu’nun kuruluş gayesindeki pratik hedef kapsamında hızlı çözüm amacıyla ve de tarafların aksini kararlaştırabileceği şekilde en geç 4 ay içerisinde nihai karar verilir.Aksi halde uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir.

Kararların hukuki niteliğinde ise parasal sınır öngörülmüştür. Komisyona yapılan başvurularda;

  • Tutarı 5.000 TL’ye kadar olan uyuşmazlıklara ilişkin verilen kararlar kesindir.
  • Tutarı 5.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklar hakkındaki sigorta hakemi kararlarına karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren 10 gün içinde Komisyon nezdinde bir defaya mahsus olarak itiraz edilebilir.
  • 40.000 TL’nin üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında itiraz üzerine verilen kararlar taraflarca temyiz edilebilir.

Uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları Sigortacılık Kanunu’nun 30/16 hükmü uyarınca en geç 3 iş günü içerisinde Komisyon tarafından taraflara tebliğ edilir ve daha sonra saklanmak üzere yetkili mahkemeye gönderilir.

Hakem kararlarına ilişkin itirazlara gelince ;

  • 5.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklar hakkındaki sigorta hakemi kararlarına yapılacak itirazlar kararın ilgiliye bildiriminden itibaren 10 gün içinde yapılmalıdır. İtiraz, Komisyon tarafından belirlenen itiraz başvuru formu ve başvuru ücretiyle aynı tutarda itiraz başvuru ücreti yatırılarak yapılır.
  • İtirazın süresi içinde yapıldığının tespitinde PTT kayıtları esas alınacak olup, itiraz süresinin geçmesinden sonra PTT’ye verilen itiraz başvuruları Komisyon tarafından  reddedilecektir.

İtirazın İncelenmesi ve Sonuçlanması;

Hakem kararlarına karşı itirazlar ,itirazları incelemek üzere oluşturulan itiraz hakem heyetlerince incelenerek en geç iki ay içinde karara bağlanır. İtiraz hakem heyeti tarafından verilen karar üç iş günü içinde Komisyonca taraflara bildirilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu başvurunuzun lehinize sonuçlanması durumunda sigorta şirketlerinin zararı ödemesi zorunludur. Sigorta Tahkim Komisyonu tarafından verilen kararlar hukuki sayılır ve zararlar sigorta şirketlerinden ticaret mahkemeleri vasıtası ile karşılanır.

Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kuruluşlar üzerinde cezai yetkisi yoktur. Komisyon sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla kurulmuştur.

Komisyon, sigorta kuruluşları için kurallar belirlemez. Bu görev, Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğü ile Sigorta Denetleme Kurulu gibi düzenleyici ve denetleyici kurumlar tarafından yerine getirilir.

Tahkim sisteminin finansmanı, diğer ülkelerde olduğu gibi ağırlıklı olarak sektördeki kurumlarca verilen katkı payları ve buna ek olarak ülkemizde, sistemden yararlanmak isteyen sigortalılardan sistemin gereksiz kullanılmasını önlemek amacıyla alınan başvuru ücretleri ile sağlanmaktadır.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na yönelik kuruluş, amaç ve usuli işlemleri inceledikten sonra nihayet faydalarını ele aldığımızda, öncelikle getirilen bu sistem ile sigortalılar açısından kanunda belirtilen azami süre içerisinde başvurularından nihai bir sonuç almaları mümkün olacaktır. Aynı zamanda başvuru sürecinde meselenin Komisyon önüne sunuluş şeklinden ziyade doğrudan işin esasına bakılacağından belirli bir uzman yardımına gereksinim duymadan da sigortalı başvuruda bulunabilecek ve de Hazine Müsteşarlığınca belirlenen başvuru ücretleri ile birlikte ele alındığında hem daha hızlı hem de daha az maliyetle sonuçlanabilecektir.

Sigortalının yanı sıra sektörel bazda ve özellikle sigorta kuruluşları üzerinde de önemli katkıları olmaktadır. Özellikle sigorta şirketlerinin, sigortalının talebi hakkında verdiği karar haksız ise uzun ve masraflı yargı sürecine başvurmak zorunda kalmadan bu hatayı gidermek,karar haklıysa da uzman ve tarafsız hakemlerin yapacağı inceleme sonucunda verecekleri gerekçeli kararla sigortalı üzerinde, kararın haklı olduğu inancını oluşturmak bakımından güven artışı sağlanması ve de sigorta şirketlerinin yükümlülüklerine yönelik ileriye dönük tahminlerinde daha gerçekçi olabilme imkanına kavuşacaklardır. Aynı zamanda Komisyon’dan evvel sigorta şirketine başvurmanın zorunlu olmasından dolayı, şirketler de kendi içlerinde şikayet inceleme birimleri kurmak suretiyle daha etkin, işlevsel ve hatasız bir çalışma yapabileceklerdir.

Emre DİRİK
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi

 

Yazar: Emre DİRİK

Emre DİRİK
2011 Maltepe Askeri Lisesi - 2013 Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi