Anasayfa / Eğitim / Anayasa Hukuku Özet Çalışma Notları II

Anayasa Hukuku Özet Çalışma Notları II

Word formatında indirmek için tıklayınız.ANAYASA HUKUKU ÖZET ÇALIŞMA NOTLARI

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl ve daha fazla hapis cezası almış olmak M. Vekili seçilmeye engeldir. ( Demek ki 1 yıldan az kasıtlı suçlar ile 1 yıldan fazla taksirli suçlar engel teşkil etmez.)

2002 yılında yapılan AY değişikliği ile M. Vekili seçilmeye engel teşkil eden “ideolojik veya anarşik eylemlere” ibaresi “terör eylemlerine diye değiştirilmiştir.
Bir M. Vekili üyesinin 6 ayı aşmamak üzere B.K ca verilecek geçici bir görevi kabul etmesi  veya yabancı bir devlet veya u. Arası bir kuruluş tarafından verilen idari ve siyasi, ücretli bir görevde bulunması meclisin kararına bağlıdır.
 
Milletvekillerinin belli davalarda avukatlık yapamayacağı AY ile değil kanun ile düzenlenmiştir.
 
Yasama sorumsuzluğu yasama organının milletvekiline disiplin cezası vermesine engel oluşturmaz.
Yasama sorumsuzluğu meclis tarafından kaldırılamaz mutlaktır ve süreklidir.
Milletvekilinin ağır cezayı ger4ektiren suçüstü hali suç işlemesi ile soruşturulmasına seçimden önce başlanmak kaydıyla AY nın 14 Maddesine giren eylemlerde dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek olmadan yargılama mümkündür.
Millet vekili dokunulmazlığın kaldırılması ile ilgili nitelikli çoğunluk aranmaz normal toplantı ve karar yeter sayısı ile kaldırılabilir. Aynı sayı milletvekilinin istifasının kabulünde de geçerlidir; ancak bu kural devamsızlık nedeniyle dokunulmazlığın düşürülmesinde geçerli değildir; çünkü burada nitelikli çoğunluk aranır. Meslekle bağdaşmayan işle uğraşması nedeniyle milletvekilliğinin düşmesinde ise oylama gizli yapılır ama burada nitelikli çoğunluk aranmaz.
M. Vekilini kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde bu durumun genel kurula bildirilmesi ile üyelik düşer. Karara gerek yoktur. 

Siyasi parti grupları yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapamazlar ve bunun yanında meclis başkanlığına aday gösteremezler.

Usulüne uygun U. Arası anlaşmalar kanunlarla çatışırsa U. Arası anlaşmalar geçerlidir. Ancak kabul edilen anlaşmanın “temel hak ve özgürlüklere ilişkin olmas” gerektiği unutulmamalıdır.

Bütçesi kabul edilmeyen hükümet kendiliğinde çekilmezse gensoru önergesi verilerek düşürülebilir.

Bütçe tasarıları mali yılın başından itibaren 75 gün önce TBMM ye sunulur. Ayrıca TBMM görüşmeleri sırasında gelir azaltıcı ve gider artırıcı teklifler verilemez.

TBMM de genel görü şme hükümet + siyasi parti grupları + en az 20 milletvekilinin önergesi ile olur. (Meclis araştırması da bu durumla aynıdır.)

Meclis soruşturması başbakan ve bakanlar hakkında görevleri ile ilgili cezai sorumluluklarının araştırılmasını sağlar.

Meclis soruşturması önergesi üye tam sayısının en az 1/10 u kadar (55 milletvekili) ile verilir.

Yüce divana sevk edilen bakanın bakanlığı düşer başbakan yüce divana sevk edilirse hükümet istifa etmiş sayılır. Ancak bu durumda önemli bir husus milletvekillikleri düşmüş sayılamayacağıdır.

Danıştay incelemesinden geçirilmeyen tüzük yok hükmündedir ama bu inceleme Bakanlar kurulunu bağlamaz sadece şekil şartıdır.

Gensoru ancak hükümet ve bakanların siyasal sorumlulukları ile ilgili verilebilir. Gensoru önergesi siyasi parti grubu adına ya da en az 20 milletvekilinin imzasıyla verilir. (Meclis soruşturmasından farklı olarak gensoru önergesinin kabulü sonunda hükümet veya bakan yüce divana sevk edilmiş olmaz. Bunun yanında burada gizli oylama yoktur.)

Cumhurbaşkanı AYM, AYİM, Askeri Yargıtay üyelerinin tamamını, Danıştay Üyelerinin ¼ ünü ve Yarg. Cumh. Başsavcısını seçer. Dikkat etmeli ki Yargıtay üyelerinin hiç birini seçme hakkı tanınmamıştır.

C. Başkanlığı Genel Sekreteri atama ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma 1982 Anayasasıyla verilmiş olan bir yetkidir.

Sıkıyönetim ve OHAL kararını C. Başkanının başkanlığında toplanan B.K. 6 aylık süre içi verir. Her ikisi de 4 ay uzatılabilir ancak bunun kararını TBMM verir.

OHAL ‘de Sıkıyönetimden farklı kolluk askeri makamların eline geçmez ve yargılama genel mahkemelerde yapılmaya devam eder.

Angarya sadece OHAL de uygulanır. (tabii afet, ekonomik bunalım vb…)

1999 yılında yapılan AY değişikliği ile kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğacak uyuşmazlıklarda milli ve m. arası tahkim yoluna gidilebilir; ancak hususun yabancılık unsuru taşıması zorunludur.

İdari işleme karşı açılacak davalarda süre yazılı bildirim tarihinden itibaren başlar.

Hakim ve savcılar idari görevleri bakımından Adalet Bakanlığına bağlıdır.

1982 AY yüksek mahk.leri AYM,AYİM,Askeri Yargıtay,Yargıtay, Danıştay,Uyuşmazlık Mahkemesi olarak düzenlenmiştir.
Yargıtay üyeleri HSYK’ca seçilir. Danıştay üyelerinin ¼ ü C. Başkanınca 3/4 ü HSYK’ca seçilir.

Unutmamak gerekir ki AY Sayıştay, YSK ve HSYK yı yüksek mahkemeler arasında görmemiştir.

Sayıştay’ın kesin kararlarına karşı sadece bir kereye mahsus karar düzeltilmesi istenilebilir. İdari yargı yoluna ise kesinlikle başvurulamaz. Sadece 2 kere karar düzeltme yoluna gidilebilir.

Danıştay ile Sayıştay’ın kararları çatışırsa Danıştay’ın kararı baza alınır.

Meclis başkanı ile milletvekillerinin YSK üyelerinin ve ana muhalefet partisi başkanının yüce divanda yargılanmadığını unutmamak gerekir.

AYM istemde belirtilen gerekçe dışında başka bir gerekçe belirterek de normu iptal edebilir. Çünkü gösterilen gerekçelerle bağlı değildir.

Somut Norm denetimi sonunda AYM ce iptal edilen hüküm herkes için iptal edilmiş sayılır.

Kanunların AYM ce şekilce denetimi son oylamadaki çoğunlukla AY nın şekilce denetimi ise teklif ve oylama çoğunluğu ve ivedilikle görüşülemeyeceği ile sınırlıdır. Komisyonlardaki eksiklikler yer almamaktadır. Oysa KHK ve İçtüzükler için şekilce denetimde böyle bir sınır yoktur.

AYM Kararlarında hüküm fıkrası bağlayıcıdır. Karar Gerekçesi bağlayıcı değildir.

AYM kararları uyuşmazlığa konu yapılamaz. Kararlar arasında uyuşmazlık bulunursa AYM kararları esas alınır.

AYM iptal edilen normun yürürlükten kalkmasını 1 yıl erteleyebilir.

Anayasa Hukuku Özet Çalışma Notları

Yazar: Konuk Yazar

X