Anasayfa / Eğitim / Koç Hukuk Anayasa Hukuku 104-2 Final Soruları (2004/05)

Koç Hukuk Anayasa Hukuku 104-2 Final Soruları (2004/05)

Bu sınav soruları, Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Sayın Doç. Dr. Kemal GÖZLER’in izniyle yayınlanmıştır. Soru ve cevapların orijinalinin yayınlandığı adres : www.anayasa.gen.tr

 

LAW 104-2: TÜRK ANAYASA HUKUKU FİNAL SINAVI (6 Haziran 2005)

Ad Soyad:
No:

TALİMAT: 1982 Anayasası metnini kullanmak serbesttir. Her soru 4 puan değerindedir. Süre 2 saat 30 dakikadır. Lütfen tercihen tükenmez veya mürekkepli kalem kullanarak okunaklı yazınız. Keza çok şey yazabilmek için, çok küçük veya çok sık satır aralığıyla yazı yazmayınız.

SORULAR

SORU 1: Asağıda Ertuğrul Özkök’ün  Hürriyet Gazetesinin 29 Nisan 2005 tarihli sayısında “Ya Referanduma Giderse” başlıklı yazısından bir alıntı yapılmıştır. Alıntıda ileri sürülen görüşlerin doğruluğunu 1982 Anayasası bakımından değerlendiriniz. (Cevap için sayfa 1’in arka yüzünü kullanınız).

“BUGÜNLERDE karşılaşsak, Anayasa Mahkemesi Başkanı Mustafa Bumin ve ona tam destek veren CHP Grup Başkanvekili Ali Topuz’a bir soru sorardım. Aslında bu soruyu, türban sorununu laiklikle eşanlamlı hale getiren herkese sormak isterdim.

Hepimizin bu sorunun cevabını çok dikkatli ve ciddi biçimde düşünmemiz gerektiğine inanıyorum

Soru şu: Başbakan Tayyip Erdoğan’ın kafası atar ve Anayasa’nın türbanı yasaklayan maddesini değiştirmeye kalkarsa?

Ne cevap alacağımı da tahmin ediyorum: ‘Anayasa’yı değiştirecek çoğunluğu kaybetti’.

Zaten benim asıl endişem de bundan dolayı. Keşke o çoğunluğu olsa da değiştirse. Çünkü sonunda, ‘Bu, AKP hükümetinin zihniyetini yansıtıyor’ der, işin içinden çıkarsınız. Ondan sonra gelen hükümet bu maddeyi yeniden değiştirebilir.

Asıl tehlike şu. Ya Erdoğan türban konusunu referanduma götürürse… Evet, ya bunu yaparsa ve halkın yüzde 60-70’i de yasak kalksın derse ne yapacaksınız? İşte o zaman bu karar bir daha hiçbir zaman değişmeyecek şekilde milletin son kararı olur.”

SORU 2: Aşağıdaki kararın Anayasamıza uygunluğunu tartışınız. (Cevap için sayfa 2’nin arka yüzünü kullanınız).

Diyarbakır Altıncı Ağır Ceza Mahkemesinin 6 Mayıs 2005 Tarihli Kararı.- “Talebin kabulü ile yurt dışı bağlantılı olarak illegal silahlı terör örgütlerinin yasadışı faaliyetlerine yönelik olarak faillerin belirlenmesi, ele geçirilmesi ve suç delillerinin elde edilmesi ve eylem planlamalarının önceden öğrenilmek sureti ile engellenmesi başka yollarla mümkün olmadığından yurt dışı çıkışlar ve girişler dahil olmak üzere, Telsim, Turkcell, Avea, Türk Telekom AŞ uzak mesafe telefon hizmeti vermeye yetkili A, B, C tipi lisansı olan iletişim şirketleri tarafından işletilen ve telefon üzerinden yapılan iletişime ait tüm detay bilgilerin MİT Müsteşarlığı’nca detay kayıtlarının (cell id, data hattı, imai, ams, mms, gprs üzerinden internete bağlanma bilgileri) alınması ve incelenmesi hususunda Anayasa’nın 22. maddesi ile 4422 sayılı yasanın 2, 4, 11 ve 16. maddeleri uyarınca izin verilmesine karar verildi.”  (Vatan, 1 Haziran 2005; Hürriyet, 2 Haziran 2005).

İzleme’nin terim sözlüğü

Cell id: Telefon üzerinde kullanıcıya görünen semt adı. Aslında iletişim için hangi baz istasyonun kullanıldığını gösterir. Cell id ile konuşmayı yapanın o sırada hangi semtte bulunduğu tespit edilir.

Data hattı: Bilgisayarlara uzaktan bağlanıldığında iletişimi hızlandıran özel bilgi aktarma hattı.

IMEI: Cep telefonunun seri numarası.

AMS (Akıllı mesaj servisi): Bilgisayar üzerinden internet sayesinde bir yada birden çok kişinin cep telefonuna aynı anda kısa mesaj gönderen sistem.
MMS (multimedya mesaj servisi): Kısa mesaj sadece yazılı mesaj gönderirken bu servisle sesli görüntülü mesaj göndermek mümkün olur.

GPRS (General Packet Radio System): İnternete cep telefonuyla hızlı bağlanmak için sistem. p>

VoIP: Telefon görüşmelerini mesafeden bağımsız olarak internet üzerinden sağlayan teknoloji. İletişim için telefon yerine internet hatları kullanıldığı için görüşme maliyetleri düşer.

IP sunucu karşı sunucu bağlantıda kullanılan telefon bağlantısı: Internet protokol kelimelerinin kısaltılmasıyla oluşan IP dinamik ve statik olarak ikiye ayrılır. Dinamik IP sürekli değişirken statik IP internet sunucu bilgisayarlarda kullanılır. Cep telefonu ile IP’si bilinen bilgisayara uzaktan bağlantı kurulur.

SORU 3: Anayasamızın 76’ncı maddesine göre milletvekili seçilebilmek için Türk vatandaşı olmak gerekir. Ancak Anayasamızın  84’üncü maddesinde milletvekilliğinin düşmesi sebepleri arasında vatandaşlığın kaybı sebebi sayılmamıştır. Milletvekili seçildikten sonra Türk vatandaşlığını kaybeden bir milletvekilinin milletvekilliği sona erer mi? Buradaki hukuki sorun nedir?  Bu sorun nasıl çözümlenebilir mi? Tartışınız. (Cevap için sayfa 3’ün arka yüzünü kullanınız).

SORU 4: 16. Sayıştay bir “mahkeme (yargı organı)” mıdır? Neden? Bu konuda Anayasa Mahkemesinin içtihadı nedir? Anayasa Mahkemesi içtihadıyla bağlı olmaksızın Sayıştayın bir “mahkeme (yargı organı)” olup olmadığını tartışınız. (Bu tartışmada ileri sürülebilecek teorik görüşler neler olabilir? Bu görüşleri desteklemek için ileri sürülebilecek Anayasa hükümleri neler olabilir?  (Cevap için sayfa 4’ün arka yüzünü kullanınız).

AÇIKLAMA: Bundan sonraki sorularda cevap için soruları izleyen boşlukları kullanınız.

SORU 5: Varsayalım ki Anayasada ölüm cezalarını öngören bir madde vardır. Anayasada ölüm cezasını öngören bir madde varken yasama organı kanunla ölüm cezasını ilga edebilir mi? Neden?

SORU 6: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin bir kanuna dayanması şart değildir. Bu husus neyi gösterir? Bu husus, hangi büyük ilkenin bir istisnasıdır?

AÇIKLAMA: Bundan sonraki soruların kesin, bir kaç kelimelik veya bir kaç cümlelik cevabı vardır. Bu cevap için sorulardan sonraki boşluklar yeterlidir. Sadece sorulana cevap veriniz. Lütfen sorunun cevabı dışında gereksiz bilgi yazmayınız!

SORU 7: Hans Kelsen’e göre uluslararası antlaşmaların temelinde yatan ilke ve bu ilkenin müeyyidesi nedir? Latinceleriyle birlikte yazınız.

AÇIKLAMA: Soruların cevap kısımlarında aşağıdaki gibi şıklar varsa, önce bu şıklardan doğru olanını işaretleyeniz; daha sonra “Çünkü” den sonra gerekçesini yazınız. Bu tür sorularda gerekçesiz doğru şıkkın işaretlenmesine puan verilmez.

SORU 8: Varsayalım ki, Anayasanın 2’nci maddesinde geçen “sosyal” kelimesinin madde metninden çıkarılması için 190 milletvekili yazılı değişiklik teklifi vermiştir. Değişiklik teklifi en az 48 saat arayla iki ayrı defa görüşülmüş ve usûlüne uygun olarak oylanmış ve oylamada 370 kabul, 150 ret ve 10 çekimser oy çıkmıştır. TBMM Başkanı değişiklik teklifinin kabul edildiğini açıklamış ve onay için Cumhurbaşkanına göndermiştir. Cumhurbaşkanı, değişiklik teklifini onaylayarak Resmî Gazetede yayınlamıştır. Söz konusu Anayasa değişikliğini karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılırsa, Anayasa Mahkemesi ne karar vermelidir? Neden?
A) İptal kararı vermelidir.      B) Başvuruyu reddetmelidir.
Çünkü,

SORU 9: 183 milletvekili ve 1 milletvekili olmayan bakanın imzasıyla 1982 Anayasasının 13’üncü maddesinin değiştirilmesi hakkında anayasa değişikliği teklifi verilmiştir. Değişiklik teklifi en az 48 saat arayla iki ayrı defa görüşülmüş ve usûlüne uygun olarak oylanmış ve oylamada 367 kabul, 150 ret ve 10 çekimser oy çıkmıştır. TBMM Başkanı değişiklik teklifinin kabul edildiğini açıklamış ve onay için Cumhurbaşkanına göndermiştir. Cumhurbaşkanı, değişiklik teklifini onaylayarak Resmî Gazetede yayınlamıştır.

A) Söz konusu Anayasa değişikliğine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması istenmektedir. Bu davayı kimler açabilir?

B) Bu davada dava açma  süresi  ne kadardır?

C) Anayasa Mahkemesi bu iptal davasında ne karar vermelidir? Neden? aa) İptal kararı vermelidir.      bb) Başvuruyu reddetmelidir. Çünkü,

SORU 10: Varsayalım ki, usûlüne uygun olarak verilmiş ve usûlüne uygun olarak görüşülmüş bir kanun teklifinin kabul edilmesi için yapılan son oylamada 220 kabul 210 ret ve 15 çekimser oy çıkmıştır. TBMM başkanı kanunun kabul edildiğini açıklamış ve Cumhurbaşkanına yollamış ve Cumhurbaşkanı süresi içinde kanunu Resmî Gazetede 10 Şubat 2002 tarihinde yayımlamıştır. 10 Mayıs 2005 tarihinde söz konusu kanun, Sarıyer Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından bir davada uygulanırken, davalı bu kanunun Anayasanın öngördüğü çoğunlukla kabul edilmediğini ve dolayısıyla Anayasa aykırı olduğunu iddia etmiş ve Sarıyer Asliye Hukuk Mahkemesi bu iddiayı ciddî görerek itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi ne karar vermelidir? Neden?      A) Kanunu iptal etmelidir.      B) Başvuruyu reddetmelidir.     Çünkü,

SORU 11: Anayasa Mahkemesinde usulüne uygun olarak açılmış bir iptal davasının esastan incelenmesi aşamasında bir üye ölmüştür. Mahkemenin çalışması ve bu davaya devam edilebilmesi için ne yapılması gerekir?

SORU 12: Anayasanın 68’inci maddesinin değiştirilmesi için 192 milletvekili yazılı olarak değişiklik teklifi vermiştir. Bu teklif TBMM Genel Kurulunda iki defa görüşülmüştür. Ve neticede usulüne uygun olarak yapılan oylamada  340 oy ile kabul edilmiştir. Meclis Başkanı yayımlanmak üzere kabul edilen değişiklik teklifini Cumhurbaşkanına göndermiştir. Cumhurbaşkanı da değişikliği 15 gün içinde onaylamış ve Resmi Gazetede yayımlamıştır. Bu olayda anayasaya bir aykırılık var mıdır? Neden?     A) Aykırılık vardır.     B) Aykırılık yoktur.

Çünkü,

SORU 13: TBMM Bakanlar Kuruluna bütçe kanununda değişiklik yapma yetkisi veren bir yetki kanununu usulüne uygun olarak kabul etmiştir.  Bu kanun 139 kabul ve 135 ret oyuyla kabul edilmiş ve Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazetede 10 Mart 2004 günü yayınlanmıştır. Bakanlar Kurulu yetki süresi içinde usulüne uygun olarak bu yetki kanununa dayanarak 2004 Yılı Bütçe Kanununda Değişiklikler Yapan bir Kanun Hükmünde Kararname çıkarmıştır. Bu KHK 20 Nisan 2004 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu olayda Anayasaya bir aykırılık var mıdır? Neden?

A) Aykırılık vardır.     B) Aykırılık yoktur.

Çünkü,

SORU 15: Aşağıdaki iki madde arasında çelişki var mıdır? Varsa bu çelişki nasıl çözümlenir? Neden?

Anayasa, Madde 7.– Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.

Anayasa, Madde 91.– Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir.

SORU 14: Sarıyer Asliye Ceza Mahkemesinin önünde görülmekte olan bir davada müdafi, sanığa uygulanacak olan 1 Haziran 2005 günü yürürlüğe giren Türk Ceza Kanunun X maddesinin 1954 yılında Türkiye’de yürürlüğe giren Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Y maddesine aykırı olduğunu ileri sürmüş ve Mahkemenin Anayasanın 152’nci maddesine göre Anayasa Mahkemesine başvurmasını istemiştir. Sarıyer Asliye Ceza Mahkemesi her iki maddeyi incelemiş ve gerçekten de 1 Haziran 2005 günü yürürlüğe giren Türk Ceza Kanunun X maddesi ile 1954 yılında Türkiye’de yürürlüğe giren Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Y maddesi arasında bir çatışma olduğu kanısına varmıştır. Sarıyer Asliye Ceza Mahkemesi nasıl hareket etmelidir? Bu çatışmayı nasıl çözümlemelidir? Neden?

SORU 16: Bakanlar Kurulu aldığı bir kararla İstanbul’da sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi sağlamak amacıyla İstanbul Büyük Şehir Belediye sınırları içine yerleşmek isteyenlerin öncelikle İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Başkanlığından izin almalarını, izin almadan yerleşenlere belediye hizmeti verilmeyeceğini ve ayrıca  500 YTL para cezası verilmesini öngörmüştür. Bakanlar Kurulunun bu kararı Anayasamıza uygun mudur? Neden?    A) Uygundur.    B) Aykırıdır.

Çünkü,

SORU 17: Anayasamız bazı tür kanunların kabul edilmesi için farklı usuller öngörmüştür. Bu tür kanunlardan iki tanesini aşağıya yazınız.

a)

b)

SORU 18: Türk tarihinde iki meclisli parlamento sistemini öngören Anayasa veya Anayasalar var mıdır? Varsa bu Anayasa veya Anayasaları sadece belirtiniz.

SORU 19: 1961 Anayasasının yargı organıyla ilgili olarak getirdiği iki yenilik nedir?

a)

b)

SORU 20: Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu bütün ülkede olağanüstü hâl ilan etmiştir. Bu Bakanlar Kurulu, aşağıda sayılanları yapmak istemektedir. Bunlardan hangisi veya hangilerini olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi ile yapamaz? (Yapılamayacak olanları yuvarlak içine alınız).

a) Basının sansür edilmesi.

b) Sokağa çıkma yasağı getirilmesi.

c) Kişilere hangi mezhepten olduklarının sorulması.

d) Derneklerin kapatılması.

e) Olağanüstü hâl ilan tarihinden önce işlenmiş terör suçlarının cezalarının arttırılması.

f) Bazı memurların görevlerine son verilmesi.

SORU 21: Rüşvet aldığı iddia edilen bir bakan;

A) Hangi mahkemede yargılanır?

B) Bunun için daha önce yapılması gereken bir şey var mıdır?

SORU 22: TBMM’nin hükümetin düşmesine yol açan ve açmayan denetim yolları nelerdir? “Hükümetin düşmesine yol açan yollar” ve “açmayan yollar” şeklinde  ayrım yaparak bu yolları sadece sayınız.

Hükümetin düşmesine yol açan yollar:

Hükümetin düşmesine yol açmayan yollar:

SORU 23: Gensoru neticesinde verilen güven oylamasının diğer tür güven oylamalarından karar yetersayısına ilişkin bazı farklılıkları vardır. Bu farklılıklar nelerdir?

SORU 24: Olağanüstü hal ile sıkıyönetim arasında sonuçları itibarıyla bazı farklılıklar ve benzerlikler vardır. Sadece farklılıkları belirtiniz.

SORU 25: Anayasamızın Devlet Güvenlik Mahkemelerini kuran Anayasamızın 143’üncü maddesi 2004 Anayasa değişiklikleriyle yürürlükten kaldırılmıştır. 2004’ten önce acaba Türkiye’de “devlet güvenlik yargısı kolu” diye bir “yargı kolu” var mıydı? Neden?

Başarılar Dilerim. / Doç. Dr. Kemal Gözler

Yazar: Av. Aydoğan TAN

Av. Aydoğan TAN
Avukat, Arabulucu. Hukuk Sokağı ve Emsal.co kurucusu.

Ayrıca bknz.

Koç Hukuk Anayasa Hukuku Mid-Term 1 Soruları (2005/06)

Bu sınav soruları, Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Sayın Doç. Dr. Kemal GÖZLER’in izniyle …

X