Anasayfa / Avukat / Avukatlık Kanunu Değişiyor 3: Avukatlık Sözleşmesi, Çalışma Türleri

Avukatlık Kanunu Değişiyor 3: Avukatlık Sözleşmesi, Çalışma Türleri

Yeni Avukatlık Yasa Taslağında avukatlık sözleşmesi ve özellikle çalışma türleri bölümünde önemli yenilikler öngörülüyor. Taslağın beşinci kısımında yer alan çalışma türleri başlığı altında bireysel avukatlık, avukatlık ortaklığı ve avukatlık şirketi ayrı ayrı ele alınarak yasal statüleri belirleniyor. Taslağa yönelik eleştirilerin önemli bir kısmının daha çok avukatlık ortaklığı ve avukatlık şirketine ilişkin noktalarda toplandığı görülüyor. Yazı dizimizin avukatlığa kabul, sınav, staj, avukatın hak ve ödevlerini işlediğimiz önceki yazılarına, aşağıdaki bağlantılardan erişebilirsiniz.

Avukatlık Sözleşmesi ve Ücreti

  • Taslak ile, avukatlık sözleşmesinin yazılı olarak yapılacağı hükmü getiriliyor. Avukatlık sözleşmesi, TBB tarafından hazırlanacak tip sözleşmeye uygun olmak zorunda (m.48).
  • Avukatlık ücretinin dörtte birinin peşin verilmesi zorunlu tutuluyor. Avukatlık sözleşmesi, belli bir asgari tutar belirtilmek kaydıyla başarıya bağlı olarak da kararlaştırılabilecek (m. 49/3).
  • Avukat, ücretin peşin olarak ödenmesi gereken durumlarda işe başlamak ve sözleşmeyle belirtilen diğer ödemelerin yapılmaması halinde işi takip etmek zorunda değil. Bundan doğabilecek sorumluluk ise iş sahibine ait kabul ediliyor (m. 49/5).
  • Tavan ücret olan %25’in üzerinde bir oran kararlaştırıldığı durumlarda tavan ücret; asgari ücretin altında bir ücret kararlaştırıldığı durumlarda ise asgari ücret tarifesindeki meblağ geçerli kabul edilecek (m. 49/7).
  • Kamu avukatları da karşı taraftan vekalet ücreti alabilecek. Bunun aksine yapılacak düzenlemeler hükümsüz kabul ediliyor. Ancak bir yıl içinde alınacak ücret, kamu avukatının bir yıllık maaş tutarını aşamayacak (m. 49/9).
  • Avukatlık ücret tarifesi konusunda Türkiye Barolar Birliği’ne yönetmelik çıkarma yetkisi veriliyor. Ancak bazı çerçeveler de çizilmiş. Buna göre, geçici hukuki korumalar ve çekişmesiz yargı işleri hariç olmak üzere parasal değeri olan ve malvarlığına ilişkin davalarda avukatlık ücreti nisbi; genel bütçe ile il özel idareleri, belediye ve köy tüzel kişilikleri, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un uygulanmasından doğan davalarda ise maktu olarak belirlenecek (m. 52).
  • Avukatlık sözleşmesindeki tarafların adreslerine iadeli posta yoluyla veya eposta adreslerine yapılacak bildirimler geçerli kabul edilecek. Adres değişikliğinin en az bir hafta önceden bildirilmesi zorunlu. Bundan doğabilecek sorumluluk, bildirimi yapmayan tarafa ait (m. 58).

Çalışma Türleri

Avukatlık Yasası Taslağı, çalışma türleri başlığını taşıyan beşinci kısımda, avukatlığı bireysel avukatlık, avukatlık ortaklığı ve avukatlık şirketi olarak üç ayrı başlıkta ele almış ve hukuki statülerini tanımlamıştır. En ayrıntılı düzenlemenin, yeni bir kavram olan avukatlık şirketi konusunda olduğunu görüyoruz.

Bireysel Avukatlık

Taslağın 60. maddesi bireysel avukatlığı, “her avukat, bürosunda, kendi sorumluluğu altında, gerektiğinde ücret karşılığı birlikte çalışan avukat ve yardımcı personel de istihdam etmek suretiyle, bağımsız bir şekilde avukatlık faaliyetini yürütebilir.” olarak tanımlıyor.

Avukatlık Ortaklığı

Taslağın 61. maddesinde avukatlık ortaklığı, aynı baroya kayıtlı birden fazla avukatın, tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık şeklinde çalışabilmesi olarak tanımlanıyor. Baro levhasına avukatlık ortaklığı olarak kaydedileceği de maddenin devamında belirtiliyor. 1136 sayılı yasada belirtilen avukatlık ortaklığı ile aynı terime sahip olmakla birlikte, statü olarak oldukça farklıdır. Taslakta belirtilen avukatlık ortaklığı, birden fazla avukatın bir araya gelmesiyle oluşur ve tüzel kişiliği yoktur.

Avukatlık Şirketi

Taslağın 62 ila 65. maddeleri arasında düzenlenmiş olan avukatlık şirketinin diğer çalışma türlerinden en büyük farkı, tüzel kişiliğe sahip olmasıdır. 1136 sayılı kanunda yer alan avukatlık ortaklığı, yeni yasa taslağında avukatlık şirketi olarak düzenlenmiştir. Avukatlık şirketi ile getirilen yenilikleri sıralamak gerekirse:

  • Avukatlık şirketi, şube açma yetkisine sahip olacak ve limited veya anonim şirket şeklinde faaliyet gösterebilecek.
  • Avukatlık şirketinin ortakları, ancak baroya kayıtlı avukatlardan oluşabilecek. Ancak şirket ortağı avukatın şirket merkezi veya şubelerden birinin bulunduğu yer barosuna kayıtlı olması zorunlu. Şirket ortağı avukat, ancak şirket merkez veya şubeleri bünyesinde mesleki çalışma yürütebilecek.
  • Avukatlık şirketinin ünvanı, en az bir veya birkaç ortağın ad ve soyadların oluşabileceği gibi, meslek onuruna uygun başka ekler de yapılabilecek. Ancak şirket adının sonuna “avukatlık limited şirketi” veya “avukatlık anonim şirketi” ibaresinin eklenmesi zorunlu.
  • Avukatlık şirketi bir meslek çalışması olduğundan, ticari faaliyet sayılmayacak ve ticaret ve sanayi odalarına kayıt zorunluluğu olmayacak.
  • Esas sözleşme, şirketin kuruluşundan önce TBB onayına sunulacak. Barolar Birliği’nin onayı, TTK m. 333 anlamında izin yerine geçecek. Onay sonrası şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil edilecek ve TBB tarafından tutulacak Avukatlık Şirket Listesine kayıt edilecek. Ayrıca şirket merkez ve şubesi, bulunduğu yer barosuna da bildirilecek.
  • Şirkete yeni ortaklar katılması veya bazı ortakların ayrılması, ölümü gibi sebepler, ünvanın değiştirilmesini gerektirmeyecek.
  • Avukatlık şirketinin, bulunduğu baro tarafından belirlenecek bir aidatı olacak.
  • Türkiye Barolar Birliği, tip sözleşmede bulunması gereken konular hususunda düzenleme yapacak.
  • Şirketteki ortaklık payı, ancak bir başka ortağa veya avukat olan üçüncü kişilere devredilebilecek.
  • Sözleşmede ortakların pay devrinin yasaklanması, ortakların pay devrine onay vermemeleri, mirasçının avukat olmaması veya ortaklığı kabul etmemesi, ortağın emeklilik veya sağlık nedenleriyle avukatlığı bırakması, baro levhasından silinmesi, meslekten çıkması veya çıkarılması, şirketteki payına haciz konulması halinde ortaklık payı gerçek değeri üzerinden diğer ortaklar tarafından, payları oranında, alınacak. Bu işlemlerin üç ay içinde sonuçlandırılamaması halinde, şirketin tasfiyesine ilişkin hükümler uygulanacak. Ancak ünvanın korunmasına ilişkin hükümler saklı tutuluyor.
  • Vekaletnameler şirket adına alınacak ve şirket tarafından ilgili avukata yetki belgesi verilerek iş takibi sağlanacak.
  • Avukatlık şirketi amacı dışında mal edinemeyecek ve başka tüzel kişilerle ortaklık kuramayacak.
  • Şirket ortakları, başka bir şirketin ortağı olamayacak, şirket bürosu dışında büro edinemeyeceği gibi, bağımsız olarak dava ve iş de alamayacak.
  • Şirket, çalışanı veya ortakları nedeniyle vereceği zararlardan, zarar veren çalışan veya avukat ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacak.
  • Şirket ortakları ve avukat çalışanları, meslek kuralları ile Avukatlık Kanunu hükümlerine uymakla her avukat gibi yükümlü. Ayrıca disiplin cezaları, niteliğine uygun düştükçe avukatlık şirketi hakkında da uygulanabilecek.
  • Avukatlık şirketi, genel hükümler uyarınca defter tutacak. Ayrıca iş ve dava defteri de tutmak zorunda.
  • Şirkette, ortakların kendisi veya mirasçılarıyla ortaya çıkan uyuşmazlıklar, ortakların kendi aralarındaki uyuşmazlıklar, ortaklık payının devir ve intikalinde doğabilecek uyuşmazlıkların çözümünde öncelikle sulh esasının benimsenmesi zorunlu. Sulh ile çözümlenemediği takdirde baro nezdinde görevlendirilecek hakem kurulu, uyuşmazlığı çözümleyecek.
  • Hakem seçiminde taraflar anlaşamazsa, baro tarafından en az on yıl kıdemli üç hakem görevlendirilecek.
  • Uyuşmazlığın çözümünde izlenecek usul ve kararlara karşı kanun yolları olarak HMK’nın tahkime ilişkin hükümleri uygulanacak.
  • Hakem kurulunun oluşması ve çalışma usulüne ilişkin olarak TBB tarafından yönetmelik çıkartılacak.

Ücret Karşılığı Birlikte Çalışan Avukat

Türkiye Barolar Birliği, geçtiğimiz aylarda bu konuda bir yönerge yayınlamıştı. Taslak, ücret karşılığı birlikte çalışan avukatlar için kanuni statü oluşturuyor. Buna göre:

  • Ücret karşılığında bir avukata, avukat ortaklığına veya avukatlık şirketine bağlı olarak çalışan avukatlar, bağımsız iş ve dava alamayacak, mesleki faaliyetlerini birlikte çalıştığı yere münhasıran ifa edecek.
  • Aylık ücret, iki aylık net asgari ücret tutarından az olamayacak. Bu ücretin ödenmesinden birlikte çalıştığı avukat veya avukatlık şirketi sorumlu olacak.
  • Birlikte çalışan avukatlara ilişkin TBB tarafından yönetmelik çıkartılacak.

Kamu Avukatları

Taslak ile kamu avukatlığı da tanımlanarak yasal statüye kavuşturuluyor. Taslağın 68. maddesi ile getirilen hükümler şunlar:

  • Kamu avukatlığı, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli bir şekilde bir kadroya bağlı olarak yapılan avukatlık olarak tanımlanıyor.
  • Kamu avukatlarının baro levhasına yazılması, kendi isteklerine bağlı olacak. Bu durumda, görev yaptıkları yer barosuna kayıt olurlar.
  • Kamu avukatları da, mesleklerini ifa ederken baro levhasına kayıtlı avukatlarla aynı yetki, hak ve ödevlere tabidirler.
  • Baro levhasına kayıt olan avukat, o baronun belirlediği aidatın yarısını ödeyecek. Bu ödeme, bağlı bulunduğu kurum tarafından yapılacak. Ayrıca kamu avukatlarından baroya giriş ve nakil ödeneği alınmayacak.
  • Kamu avukatlarının disiplin işlemleri idari nitelikli konular yönünden, bağlı bulunduğu kurum tarafından; avukatlık mesleğinin icrasıyla ilgili konular yönünden ise baro tarafından yürütülecek.
  • 68’inci maddenin altıncı fıkrasında, kamu avukatının disiplin kovuşturmasına ilişkin usul düzenleniyor. Bu fıkrada asıl fıkra yanında bir de alternatif fıkra kaleme alınmış.

 

<<< Avukatlık Kanunu Değişiyor 1: Mesleğe Kabul, Sınav, Staj

<<< Avukatlık Kanunu Değişiyor 2: Avukatın Hak, Yetki ve Ödevleri

Yazar: Av. Aydoğan TAN

Av. Aydoğan TAN
Avukat, Arabulucu. Hukuk Sokağı ve Emsal.co kurucusu.

Ayrıca bknz.

Avukatlık Kanunu Taslağı Eleştirisi

I. MADDELERE GÖRE ELEŞTİRİLER A. MADDE 4/B: YURT DIŞINDAKİ HUKUK FAKÜLTELERDEN MEZUN OLANLARIN DURUMU 1136 sayılı …

X