Anasayfa / Haber & Güncel / Son Torba Yasamız: 6572

Son Torba Yasamız: 6572

Kanun yapma tekniğimizin değişme ihtimali bir süre daha pek ufukta görünmüyor. All-in-one biçimde kabul edilen bu yasalara torba demek artık olağanlaştı. Kanun içinde kanunların güncellenmesini ise artık kullanmakta olduğumuz mevzuat programlarının teknikerleri yapıyor. Marketten eve döndüğümüz torbanın içindekileri ilgili raflara yerleştirme işlemi gibi. Biz bizzat pek de ilgilenemiyoruz torbanın içeriğiyle, buna zaman yok.

Sadede gelecek olursak -ki gelmeliyiz- son torba yasadır bu yazının konusu. TBMM Genel Kurulu’nda 02/12/2014 günü 6572 sıra numarasıyla kabul edilen ve 12/12/2014 günlü mükerrer Resmi Gazete’de yayınlanan, toplam on yasada değişiklik yapan son torba yasamız, yoğun tartışma ve eleştirilerle birlikte yürürlükte. Neler getirdiğine maddeler halinde bakalım:

Noterlik Kanunu

  • Boşalan, açılan veya dördüncü sınıftan üçüncü sınıfa geçirilen noterliklerin İstanbul, Ankara ve Adalet Bakanlığı’nca belirlenecek bir yerdeki gazetede ilan edilmesi hükmü kaldırıldı. Artık yalnızca Resmi Gazete’de ilan yeterli olacak.
  • Atama, artık yalnızca bir defa ilan edilecek.
  • Türkiye Noterler Birliği tarafından verilen kimlik kartları, resmi kimlik hükmünde kabul edilecek. (TBB tarafından verilen avukatlık kimliğinin resmi kimlik sıfatı hala tartışılıyor)
  • Atama yapılırken, kıdemlerin eşit olması halinde önceden olduğu gibi yeterlilik, yabancı dil bilgisi, hukuk doktorası gibi nitelikler aranmayacak. Kıdemlerin eşit olması halinde hangi noterin atanacağı konusunda noterlik belge sıra numarasının önceliği esas alınacak.
  • Noterlerin hastalıkları nedeniyle alacakları sağlık raporlarında Cumhuriyet Savcılığı kanalını kullanmaları ve hükümet tabibi veya devlet hastanesinden rapor almak koşulu kaldırıldı.
  • Yeni eklenen Elektronik İşlemler başlıklı madde ile noterlik hizmetinde teknolojik gelişmelerin kullanılabilmesinin yasal statüsü oluşturuluyor. Buna göre:
    • Noterlik Kanunu’nda öngörülen işlemler, elektronik ortamda e-imza kullanılarak da yapılabilecek. Ancak düzenleme şeklinde yapılması zorunlu işlemler ile irade beyanlarının alınmasına ilişkin işlemlerde e-imza kullanılabilmesi için ilgililerin noter huzurunda olması zorunlu.
    • E-imza ve zaman damgası gibi işlemlere ilişkin noterlik işlemleri için yönetmelik çıkarılacak.
    • Noterler tarafından yapılan tüm işlemlere ilişkin bilgi ve belgeler Türkiye Noterler Birliği’nin (TNB) bilişim sistemine kaydedilerek saklanacak.
    • E-imza ile oluşturulan belge, talep edilmedikçe ayrıca fiziki olarak düzenlenmeyecek. Elektronik ortamdan fiziki örnek çıkarılması gereken hallerde belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek noterlikçe imzalanarak mühürlenecek.
    • E-imza ile imzalanmış belgenin elle atılan imzalı suretiyle çelişmesi halinde noterlerin kullandığı bilişim sisteminde kayıtlı olan e-imzalı belge esas alınacak.
    • Noterlik işlemlerinin elektronik ortamda yapılması sırasında işlenen kişisel verilerin korunması ve bilgi güvenliğinin sağlanması için gerekli tedbirler alınacak. (Ancak bu tedbirlerin neler olduğu belirtilmemiş)
    • Elektronik işlemlere ilişkin ücretlerle ilgili tarife oluşturulacak.
    • Elektronik ortamda yapılabilecek bir noterlik işleminin bir fiziki belgeye dayanması halinde belge sureti taraflar, vekilleri veya temsilcileri tarafından e-imza ile imzalanarak elektronik ortamda notere gönderilebilecek. Ancak belge aslının ibrazının zorunlu olduğu durumlarda elektronik başvuru sonrası belge aslı da yönetmelik ile belirlenecek süre içinde notere ibraz edilecek.
    • TNB, noterlere ve personeline elektronik sertifika dağıtacak.
    • Yabancı ülkelerde, noterlik işlemlerinin elektronik ortamda yapılması için sağlanması gerekli teknik ve idari şartlar da yönetmelikte düzenlenecek. Yönetmelik, Dışişleri Bakanlığı, TNB ve BTK’nın görüşü alınarak Adalet Bakanlığı’nca hazırlanacak.
  • Noterlik Kanunu’na yeni eklenen Elektronik İşlemler başlıklı m.198/A hükmünün konsoloslar hakkında da uygulanabilmesi sağlanıyor.

Danıştay Kanunu

  • HSYK Genel Sekreterliği yapmış olanlar da Danıştay üyesi olabilecek.
  • Danıştay üyesi olmak için hakim ve savcılık mesleğinde 20 yıl çalışmış olma koşulu, 17 yıla indirildi.
  • Danıştay tetkik hakimlerinin görev yerleri Başkanlık Kurulu tarafından belirlenecek.
  • Danıştay’da dava daireleri 14’ten 15’e, İdari Daire sayısı 1’den 2’ye, çıkarılıyor.
  • Üyelerin dairelere dağıtımında Başkanlık Kurulu belirleyici olacak.
  • İdari İşler Kurulu’nun oluşumunda değişikliğe gidiliyor. İdari Dava Daireleri üyelerinin tamamı değil, her daireden başkan ile bir üye İdari İşler Kurulu’na katılacak.
  • 17. maddede yapılan değişiklik ile aynı şekilde İdari Dava Daireleri Kurulu ile Vergi Dava Daireleri Kurulu yapısında da değişikliğe gidiliyor. Toplantı ve görüşme yeter sayısı 31’den 25’e düşürülüyor.
  • İdari dava ve uyuşmazlıklarda görevli dairelere 16. daire de katılıyor.
  • İdari işlere ilişkin idari uyuşmazlıklar ve görevler, Birinci ve Onyedinci Dairelerde görülecek.
  • Bazı görevler, Başkanlar Kurulu’ndan alınıyor ve Başkanlar Kurulu kararlarına karşı itiraz yolu kapatılıyor.
  • Başkanlık Kurulu’nun görevleri, Başkanlar Kurulu’ndan alınan görevler ile yeniden düzenleniyor. Buna göre, üyelerin görev yerleri ile zorunlu hallerde daire başkan ve üyelerin dairelerini değiştirmek, tetkik hakimlerinin çalışacakları daire ve kurullar ile görecekleri işleri belli etmek ve gerektiğinde görev yerlerini değiştirmek, daireler arasında iş bölümünü belirlemek, yetkili merciin neresi olduğu belirtilmediği durumlarda yönetim işlerini belli etmek ve bu işleri yapmak, gibi görevler ekleniyor. BaşkanlıkKurulu kararları da kesin karar kabul ediliyor ve bu kararlara karşı itiraz yolu bulunmuyor.
  • Geçici 24. maddedeki süre, 31/12/2016 olarak belirleniyor. Bu tarihe kadar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun oluşumu ve çalışma usulünde geçici bazı hükümler uygulanacak.
  • Eklenen geçici 26. maddeye göre, yeni oluşturulan üyelik ve kadrolar için kanunun yürürlüğünden itibaren 15 gün içinde seçim yapılacak ve yeni organlar, maddedeki usule göre oluşturulacak.

Yargıtay Kanunu

  • Yargıtay’daki daire sayısı 23 hukuk ve 23 ceza dairesi olmak üzere 46’ya çıkarılıyor. Dairelerin belirlenmesinde Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun yetkisi kaldırıldı.
  • Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı Başyardımcısı ve yardımcılarının görevlere ve bu görevlerden başka görevlere atanmalarında yetkili mercie görüş bildirmek görevi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın görevleri arasından çıkarıldı.
  • Yargıtay üyesi olmak için hakim ve savcılık mesleğinde 20 yıl çalışmış olma koşulu, 17 yıla indirildi.
  • Tetkik hakimi atamaları HSYK tarafından yapılacak.
  • 59. madde yürürlükten kaldırıldı. Artık Yargıtay’da adli yıl açılışı yapılmayacak.
  • Eklenen geçici 14. maddeye göre, yeni oluşturulan üyelik ve kadrolar için kanunun yürürlüğünden itibaren 15 gün içinde seçim yapılacak ve yeni organlar, maddedeki usule göre oluşturulacak.

Hakimler ve Savcılar Kanunu

  • Hakim ve savcılık adaylığına atanabilmek için aranan koşullar arasında Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen m.8/1-b bendi yeniden düzenleniyor. Buna göre, adaylığa atanabilmek için sınavın yapılacağı yılın Ocak ayı itibariyle 35 yaşını doldurmamış olmak gerekiyor.
  • Avukatlık mesleğinden hakimlik – savcılık mesleğine atanabilmek için aranan 5 yıllık kıdem şartı 3 yıla düşürüldü.
  • HSYK müfettişlerine ve Adalet Bakanlığı iç denetçilerine ek ödenek getirildi.
  • Yargıtay Birinci Başkanı, Danıştay Başkanı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı, Yargıtay Birinci başkanvekilleri, Danıştay başkanvekilleri, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay ve Danıştay daire başkanları, Adalet Bakanlığı Müsteşarı, Yargıtay ve Danıştay üyeleri, birinci sınıf hâkim ve savcılar, birinci sınıfa ayrılmış hâkim ve savcılar ve diğer hâkim ve savcılara aylık ek tazminat ödemesi getirildi.
  • Kanuna eklenen 112/A maddesi ile hakim ve savcıların Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından 6136 kapsamında temin edilen yerli veya ithal tabanca satın alabilmeleri düzenleme altına alındı.
  • Hakim ve savcılara verilecek kimlik kartları, resmi kimlik hükmünde olacak.
  • Yasaya eklenen geçici 19. madde ile adli ve idari yargı hakim ve savcıları hakkında 14/02/2005 ila 01/09/2013 tarihleri arasında verilmiş uyarma ve aylıktan kesme cezaları tamamen affedildi. Ayrıca af kapsamındaki eylemlerle ilgili olarak soruşturma ve kovuşturma yapılamayacağı da ayrıca düzenlendi.
  • Belirtilen tarihler arasında işlenen fiillerden dolayı verilen ve kesinleşmiş bulunan disiplin cezaları (m.65, 66, 67 (e) ve (f) bendleri ile 68. madde hariç) ile m.69/2 son cümle ve üçüncü fıkra uyarınca verilen cezalara ilişkin olarak 60 gün içinde başvuru yapıldığı takdirde HSYK Genel Kurulu tarafından yeniden inceleme yapılacak. İnceleme sonunda önceki kararın kaldırılmasına veya eyleme uyan bir alt disiplin cezasına hükmedilebilecek.
  • Disiplin cezaları affedilenlerin sicil dosyalarındaki kayıtlar, müracaat aranmaksızın dosyadan çıkartılacak.
  • Disiplin cezasının affedilmiş olması, ilgili hakim ve savcılara geçmiş süreler için özlük hakları ve parasal yönden ise herhangi bir talep hakkı vermeyecek.

Adalet Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun

  • Adalet Bakanlığı teşkilatı tanımının içine yurt dışı teşkilatı da dahil edildi ve yasa maddelerinde buna göre bazı değişiklikler yapıldı.
  • Yasaya eklenen 25/A maddesi ile Adalet Bakanlığı’na yurt dışı teşkilatı kurma yetkisi verildi. Buna göre Bakanlık, yurt dışı teşkilatı bünyesinde fiilen en az beş yıl görev yapmış ve üstün başarısı ile yurt dışı hizmetlerinde yararlı olacağı anlaşılmış olan hakim ve savcılar arasından Adalet Müşaviri ataması yapacak. Adalet Müşaviri, üç yıl süreyle görev yapacak. Bu süre bir yıla kadar uzatılabileceği gibi, yeniden atama da yapılabilecek.

Adalet Akademisi Kanunu

  • Adalet Akademisi’nde ders veren adli, idari ve askeri yargı hakim ve savcıları ile avukatlar, noterler ile diğer kişiler, ders verdikleri günlerde izinli sayılacak.
  • Eklenen geçici 13. maddeye göre hakim ve savcı adaylarına verilen meslek öncesi eğitim sonunda yapılan yazılı sınavlarda başarı gösteremediği için genel idare hizmetleri sınıfında bir kadroya atanan veya adaylığına son verilenler, bir ay içinde yeni bir yazılı sınava alınmaları talebiyle Akademiye başvurabilecek.

Bölge Adliye Mahkemeleri’nin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun

  • 9. maddede yapılan değişiklik ile HSYK’ya ceza hukuku alanında işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak daireler arasındaki iş dağılımına göre ihtisaslaşmış mahkeme kurma yetkisi verildi. Buna ilişkin kararlar, Resmi Gazete’de yayınlanacak.

Ceza Muhakemesi Kanunu

  • Kamuoyunda oldukça tartışılan ve çok eleştirilen bir düzenleme olarak, CMK’nın 116. maddesinde düzenlenen aramalara ilişkin kuvvetli şüphe yerine makul şüphe yeterli sayılacak.
  • 128. maddede yapılan değişiklik ile, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçların varlığı halinde, taşınmazlara, hak ve alacaklara el konulabilecek.
  • İletişimin tespitine ilişkin 135. maddede önemli değişiklikler yapıldı. Buna göre, şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespiti, soruşturma aşamasında hakim, kovuşturma aşamasında mahkeme kararı ile yapılacak. Kararda suçun türü, ilgilinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkan veren kod ve tedbirin süresi belirtilecek. İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması tedbirine ilişkin katalog suçlar arasına “Devletin birliğini ve ülke bütünlüğün bozmak” ile “Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar” da eklendi.
  • Teknik araçlarla izleme tedbirine başvurabilmek için sayılan katalog suçlara aynı şekilde “Devletin birliğini ve ülke bütünlüğün bozmak” ile “Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar” da eklendi.
  • Müdafiin soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilme yetkisi 153. maddede yapılan değişiklik ile daraltıldı. Buna göre, müdafiin inceleme ve örnek alma yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının talebi üzerine hakim kararıyla kısıtlanabilecek. Ancak bunun için madde sayılan katalog suçlar söz konusu olmak durumunda. Katalog suçlar ise kasten öldürme, cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, 6136 sayılı kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı, Bankacılık Kanunu’nun 160. maddesindeki zimmet suçu, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda sayılan suçlar olarak belirlendi.

CMK’nın Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun

  • Yasaya eklenen geçici 9. madde ile Cumhuriyet Savcılarının Asliye Ceza Mahkemelerindeki duruşmalara katılmasına ilişkin süre yeniden belirlendi. Buna göre, 31/12/2019 tarihine kadar, Asliye Ceza Mahkemelerinde yapılan duruşmalara Cumhuriyet Savcısı katılmayacak ve katılma konusunda Savcının görüşü alınmayacak. Ancak, verilen hükümler ile tutuklamaya veya salıverilmeye ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurabilmesi amacıyla dosya Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilecek.

HSYK Kanunu

  • Kanuna eklenen geçici 6. madde ile hakim ve savcı adaylığı dönemi sonunda yapılan yazılı sınavda başarılı olduğu halde Kurul tarafından mesleğe kabul edilmeyenler, 60 gün içinde mesleğe kabul edilmeleri talebiyle HSYK ilgili dairesine başvuru yapabilecek.

6572 sayılı kanunun tam metni için: 29203 mükerrer sayılı Resmi Gazete

Yazar: Av. Aydoğan TAN

Av. Aydoğan TAN
Avukat, Arabulucu. Hukuk Sokağı ve Emsal.co kurucusu.

Ayrıca bknz.

İkale Sözleşmelerinde De İşçi Yararına Yorum İlkesinin Uygulanması Gerekir

Özet: Bozma sözleşmesinin (ikale) şekli, yapılması, kapsam ve geçerliliği Borçlar Kanunu hükümlerine göre saptanmakla birlikte, iş …

X