Anasayfa / Kaynak / HMK: Adli Tatil

HMK: Adli Tatil

Adli Tatile dair boşluğu ortadan kaldıran 6494 sayılı yasanın yürürlüğe girmesiyle, bu yıl adli tatilin uygulanıp – uygulanmayacağı tartışmaları sona ererken, HMK’nın 102 ila 104 maddeleri de atıl kalmamış oldu. 6494 sayılı yasa ile değiştirilen HMK m. 102 uyarınca adli tatil, 20 Temmuz ila 31 Ağustos tarihleri arası olarak belirlenmiştir. Adli yılın başlangıcı, 1 Eylül’dür. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, büyük oranda eski usul yasası dönemindeki mevzuatı korumuş, adli tatile ilişkin küçük değişiklikler ile yetinmiştir. Buna göre, adli tatilin sürelere etkisi ve adli tatilde görülebilecek işler şunlar bakımında HMK’daki düzenlemeler şöyledir:

Adli Tatil Süresi
Madde 102- (1) 
Adli tatil, her yıl yirmi temmuzda başlar, otuz bir ağustosta sona erer. Yeni adli yıl bir eylülde başlar.

Maddenin ilk halinde adli tatilin ağustosta başlayıp, 5 Eylül’de sona ereceği düzenlenmiş idi. Ancak Bakanlar Kurulu, 650/33 sayı numarası ile çıkardığı Kanun Hükmünde Kararname ile bu süreyi 20 Temmuz – 31 Ağustos olarak belirlemişti. Ancak bu kararname, Anayasa Mahkemesi’nin 18/07/2013 tarihli kararı ile iptal edildikten sonra ortaya çıkan yasal boşluk, 6494 sayılı yasa ile giderilerek adli tatile ilişkin yasal mevzuat hazırlanmış oldu. Buna göre adli tatil, 20 Temmuz – 31 Ağustos tarihleri arasında uygulanacak, yeni adli yıl 1 Eylül tarihinde başlayacaktır.

Adli tatilde görülecek dava ve işler
MADDE 103– (1) Adli tatilde, ancak aşağıdaki dava ve işler görülür:
a) İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi geçici hukuki koruma, deniz raporlarının alınması ve dispeçci atanması talepleri ile bunlara karşı yapılacak itirazlar ve diğer başvurular hakkında karar verilmesi.
b) Her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ya da işler.
c) Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi işleri ve davaları.
ç) Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar.
d) Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi verilmesi talepleri ile kıymetli evrakın kaybından doğan iptal işleri.
e) İflas ve konkordato ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırılmasına ilişkin işler ve davalar.
f) Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler.
g) Tahkim hükümlerine göre, mahkemenin görev alanına giren dava ve işler.
ğ) Çekişmesiz yargı işleri.
h) Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine, mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler.
(2) Tarafların anlaşması hâlinde veya dava bir tarafın yokluğunda görülmekte ise hazır olan tarafın talebi üzerine, yukarıdaki iş ve davalara bakılması, adli tatilden sonraya bırakılabilir.
(3) Adli tatilde, yukarıdaki fıkralarda gösterilenler dışında kalan dava ve işlerle ilgili olarak verilen dava, karşı dava, istinaf ve temyiz dilekçeleri ile bunlara karşı verilen cevap dilekçelerinin ve dosyası işlemden kaldırılan davaları yenileme dilekçelerinin alınması, ilam verilmesi, her türlü tebligat, dosyanın başka bir mahkemeye, bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya gönderilmesi işlemleri de yapılır.
(4) Bu madde hükümleri, bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay incelemelerinde de uygulanır.

Madde, birkaç küçük değişiklik dışında, büyük oranda HUMK dönemindeki düzenlemeye paraleldir. İlk fıkranın (a) bendinde, “gibi geçici hukuki koruma talepleri”nden bahsedilmiş; (b) bendinde “dava ve işler” terimi kullanılmış ve böylece ivedi ve öncelikli konular bakımından kapsam genişletilmiştir. HUMK döneminde yer alan sulh hukuk mahkemesinin görevine giren dava ve işler ile basit yargılama usulüne bağlı tutulan dava ve işlerin adli tatilde görülebileceğine ilişkin HUMK m.176 hükmü, HMK’ya alınmamıştır. Böylece adli tatilde mahkeme esaslı değil, talebe bağlılık ve ivedilik esaslı bir anlayış benimsenmiştir.

Adli tatilin sürelere etkisi
Madde 104- (1)
Adli tatile tabi olan dava ve işlerde, bu Kanunun tayin ettiği sürelerin bitmesi tatil zamanına rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

Madde, HUMK’taki düzenlemenin aynısıdır. Dikkat edilmesi gereken, adli tatile tabi olmayan işler bakımından sürelerin işlemeye devam edileceğidir.

Yazar: Av. Aydoğan TAN

Av. Aydoğan TAN
Avukat, Arabulucu. Hukuk Sokağı ve Emsal.co kurucusu.

Ayrıca bknz.

Anayasa Mahkemesi, Doktorlara Muayene Yasağı Getiren Hüküm ile Adli Tatile İlişkin Hükmü İptal Etti

Anayasa Mahkemesi, 18 Temmuz 2012 Çarşamba günü yaptığı toplantısında 08.08.2011 tarihinde çıkarılan ve devlet hastanelerinde …

X